बीबीसी – कुनै दिन पृथ्वीको दिशामा आउन एक खतरनाक एस्टेरोइड अर्थात् क्षुद्र ग्रहको दिशा मोड्ने ‘डार्ट मिसन’ नासाले लन्च्ड छ।
अन्तरिक्षमा तैरकृतिको विशाल विशाल चट्टानलाई पृथ्वी ठोक्ककिनबाट यो कत्तिको कठिनाई यो मिसनले पत्ता लगाउनेछ । पृथ्वीलाई कसरी जोगाउन सकिन्छ।
सौर्य प्रणाली निर्माण बचेका चट्टान समावेश अंशहरू क्षुद्रग्रह हुन् । अन्तरिक्षको चट्टान सूर्य वरपरको मार्गबाट घुमिरहेकै बेलामा एक आइपुगेर ठोक्ककिनुनै दुर्लभ कुरा मानिन्छ। यति हालका लागि क्षुद्र ग्रह जोखिम पूर्ण नकारार्थी कारणले गर्दा सक्रिय चर्काचर्कता स्वयं नै प्रभाव छ ।
यस प्रकारले क्षुद्रग्रहको मार्ग परिवर्तन गर्न यो मानव समुदायकै पहिलो प्रयास हुनेछ । यान सो चट्टा ठोक्किनेछ र या न माग्ने मार्ग कुन स्तरमा बदल्न सकिन्छ पत्ता लगाइनेछ ।
अन्तरिक्षमा केही सय सय मिटर चौडाइका चट्टान पृथ्वीमा ठोक्किने हो भने त्यसले एक पुरै महादेशभरि क्रम पुर्याउन सक्छ । फेल्क रकेटलाई बोकेफोको फोबाट ९ यान स्थानमा क्यालिनियाको स्पेसर्स बेस उडे ।
डार्ट इजिनले दुइटा क्षुद्रग्रहलाई निर्देशित गर्छ, जो एकार्काको घुमाउरो हुन्छ । समाप्त यानले छोटो चट्टानलाई ठक्कर दिनछ । त्यो चट्टानलाई ‘डाइमोरफोस’को नाम छ।
नासाको ग्रह रक्षा अफिसबाट फास्टले भनेका छन्, “डार्टले केबल डाइमोरफोसको मार्गलाई थोरै मात्र परिवर्तन गर्ने प्रयास गर्नुहोस् । कुनै पनि क्षद्रग्रहको खोजी नै थाहा पियो भने त्यसैको विकास नै हाम्रो पर्याप्त हुनेछ।
यो डार्ट मिसन ३२ करोड ५० लाख डलरको लागतमा गरिरहेकी छ । डाइमोरफोसको आकार १६० मिटर चौडाइ छ । तर, थोरै भएपनि डाइमोरफोसकै आकारको वस्तु जोड्ने हो भने एउटा साधारण आणविक बमको धेरै गुणा बढी ऊर्जा निकाल्न सक्छ ।
यसले घना बस्ती भएको स्थलमा दशौँ हजारको ज्यान लिन सक्छ । त्यस्तै, ३०० मिटर या सोभन्दा ठूलो डाएमिटर भएका क्षुद्रग्रहले पूरै महादेशमा क्षति पु¥याउन सक्छन् । क्षुद्रग्रहको एक किलोमिटरभन्दा ठूलो चौडाइको हुने हो भने त त्यसले विश्वव्यापी प्रभाव पार्नेछ ।
पृथ्वीको गुरुत्वाकर्षण छलिसकेपछि डार्टले सूर्यको वरपर आफ्नै पथ निर्धारण गर्नेछ । यसपछि यो पृथ्वीबाट ६७ लाख माइल्स टाढा यात्रा गर्नेछ । त्यहाँ यसको रफ्तार ६.६ किलोमिटर प्रतिसेकेन्ड हुनेछ । यो गतिले कुनै पनि वस्तुको मार्गलाई प्रतिसेकेन्ड एक मिलिमिटरले परिवर्तन गरिदिन सक्छ ।
त्यसैले डाइमोरफोसको दिशा पनि ठूलो चट्टान (डाइडिमोस)को वरपर केवल एक प्रतिशतले मात्र परिवर्तन हुने प्रक्षेपण गरिएको छ । यो एकदमै सानो दिशा परिवर्तन भए पनि यसले पृथ्वीसँग ठक्कर खान सक्ने पथबाट वस्तुलाई बाहिर मोड्न सक्छ ।
नासा स्थिति यस मिसनका वैज्ञानिक टम स्टेलर भन्छन्, “अन्तरिक्षमा मेरो साना क्षुद्रग्रह धेरै छन् । त्यसैले हामी भविष्यमा कुनै क्षुद्रग्रहको सामना गर्न सक्छौं भने त्यो आकारकोवेल हाम्रो मान्यता छ।
सन् २००५ मा नासलाई पृथ्वीनजिकका १४० मिटर चौडाइर ठूला क्षुद्रग्रह पत्ता लगाइएको थियो । र, त्यस समूहमा पनि कुनै पनि क्षुद्र पृथ्वीका लागि जोखिमपूर्ण अनुरोध छ भने त्यस्ता ४० प्रतिशत वस्तु मात्र फेला परेका छन्। डार्टले एक सानो क्यामरा पनि बोकेको हुनेछ, यानलाई सही दिशामा ठक्कर दिन मद्दत गर्नुहोस्।
