पर्वत, ६ पुस– जिल्लाको आर्थरडाँडाखर्कमा रहेका परम्परागत घुमाउने घर संरक्षणको अभावमा खण्डहर बनेका छन् । गुरुङ समुदायको बाहुल्यता रहेको यस गाउँका अधिकांश परिवार सहरतिर बसाइँसराइ गर्दा गाउँका घर खाली भएका हुन् ।
गाउँमा आधुनिक घर निर्माण गर्ने क्रम बढेकाले परम्परागत पुराना घरको संरक्षण हुन नसकेको हो । कुश्माबजार र पोखरादेखि सजिलै पुग्न सकिने भएकाले आन्तरिक पर्यटक गाउँले वातावरणमा रमाउन पर्या–पर्याटनको संभावना बोकेको आर्थरडाँडाका पाहुना घरमा पुग्ने गर्छन् ।
‘परम्परागत घुमाउने घर लोप हुनु भनेको जातीय, भौगोलिकताको पहिचान र मौलिकता गुमाउनु हो’, पर्वत उद्योग वाणिज्य संघका सचिव राजन गुरुङले भने ‘आर्थरको पर्यटनलाई बढवा दिन घुमाउने घर संरक्षणमा सबैले ध्यान दिनुपर्छ ।’
कुश्मादेखि सार्वजनिक यातायातमा डेढ घण्टाको यात्रापछि आर्थर पुगिन्छ । आर्थर आउने पर्यटकको बसाइँलाई ध्यानमा राख्दै प्रत्येकजसो घरमा पाहुना घर स्थापना गरिएका छन् । पाहुना घरले स्थानीय उत्पादनको स्वाद चखाउनेदेखि पर्यटकको मनोरञ्जनका लागि साँस्कृतिक झाकी समेत देखाउने गर्छन् ।
‘कुश्मादेखि नजिकै भएर पनि आर्थरगाउँ टाढिए जस्तो देखिन्छ’, स्थानीयवासी रुपा थापा गुरुङले भनिे, ‘गाउँमा रहेको दुई सय वर्ष पुरानो बौद्ध गुम्बा, गुरुङ समुदायको कलासंस्कृति झल्कने ढुंगाका पुराना र घुमाउने घर समेटिने गरी गुरुङ संग्राहलय बनाई गाउँकै प्रवद्र्धनमा लाग्नुपर्ने देखिन्छ ।’
